على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
115
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
احسارا : مانده كرد آن شتر را براندن . احساس ( ehs s ) م . ع احس الشيئى احساسا : دريافت حس حركت آن چيز را . و احسست : دانستم و دريافتم و آگاه شدم . و كذلك احسيت ( ahsayto ) و احست ( ahasto ) و لفظ اخير از نوادر است . احساس ( ehs s ) ا . پ - مأخوذ از تازى - دريافت و آگاهى . و دريافت بيكى از حواس پنجگانه . و ادراك و فهم . و ملاحظه . و اطلاع و وقوف . احساسات ( ehs s t ) ج ا . پ - مأخوذ از تازى - هر آن چيزها كه بيكى از حواس پنجگانه دريافت شوند . و احساسها . احساف ( ehs f ) م . ع احسف احسافا آميخت با خرماى خوب خرماى تباه شدهء فرو ريخته را . احساك ( ehs k ) م . ع احسك الدابة : جو خورانيد ستور را . احسال ( ahs l ) ع . ج حسل ( hesl ) . احسان ( ehs n ) م . ع نيك كردن . و احسن الشى : دانست آن چيز را . و احسن اليه و به : نيكوئى كرد با وى . و احسن فلان : نشست فلان بر پشتهء بلند . احسان ( ehs n ) ا خ . ع . لنگرگاهى نزديك عدن . احسان ( ehs n ) ا . پ - مأخوذ از تازى - نيكوئى و مرحمت . و خير و خيرات . و نعمت . و كرم و مردمى و مهربانى و ملاطفت . و احسان ديدن ف ل . : فائده و نفع بردن . احسانات ( ehs n t ) ج ا . پ - مأخوذ از تازى - خيرات و مبرات . و مهرباينها و مرحمتها . و احسانها . احسان ديده ( ehs n - dide ) ص . پ . فايده و نفع برده . و خدمت كرده . و ممنون و كسى كه از كسى مرحمت و لطف برده باشد . احسانمند ( ehs n - mand ) ص . پ . وفادار . و شاكر . و دلخوش . احسانى ( ehs ni ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - به خوبى و لطف و مرحمت . و ص . منسوب به احسان . احسب ( ahsab ) ص . ع . اشتر سرخى و سپيدى آميخته رنگ . و مرد كه موى سرش سپيد مايل بسرخى باشد . و مرد پيس اندام كه از بيمارى پوستش سپيد و مويش سپيد و سرخ بود . احسباب ( ehseb b ) م . ع احسب الرجل احسبابا : احسب گرديد آن مرد . و كذلك احسب البعير . احسن ( ahsan ) ص . ع خوبتر و نيكوتر و صاحب جمال تريق هو الاحس و احسن منهم و احسنهم و لا يقال رجل احسن فى مقابله امراة حسناء . ج : احاسن . وفادار . و شاكر و دلخوش . احسن ( ahsan ) كلمهء تعجب . ع . يق ما احسنه : چه بسيار نيكوست او . احسن ! ( ahsen ) كلمهء امر . ع . نيكوئى كن و خوبى كن . احسنتا ( ehsent ) ا . پ ارث و ميراث و تركه . احسنت ( ahsant ) و ( ahsanta ) و و احسند ( ahsand ) كلمهء تحسين . پ . - مأخوذ از تازى - يعنى آفرين و مرحبا . احسوة ( ahsovat ) ع . ج حسو ( hasv ) . احسية ( ahsiat ) ع . ج حسو ( hasv ) . احشا ( ahc ) ج ا . پ - مأخوذ از تازى - آنچه از اعضاى آدمى و حيوانى كه در درون شكم باشد و رودهها . احشاء ( ahc ' ) ع . ج حشا . احشاب ( ehc b ) م . ع احشبه احشابا : بخشم درآورد او را . احشاد ( ehc d ) م . ع احشد القوم احشادا : گرد آمدند آن گروه . احشاش ( ehc c ) م . ع احش فلانا احشاشا : يارى داد فلان را در بريدن و گرد آوردن حشيش . و احشت اليد : شل شد آن دست و خشك گرديد . و احش الكلاء : آنقدر باليد آن مرغزار كه بريدن نتوانند . و احشت المراة : خشك شد بچه در شكم آن زن . و احش الشحم الناقة : باريك ساق گردانيد پيه آن ماده شتر را . و احششته عن حاجته : شتابانيدم او را در حاجتش . احشاف ( ehc f ) م . ع احشفت النخله : حشف بار آورد آن خرما بن . مر . حشف ( hacaf ) . احشاك ( ehc k ) م . ع احشك الدابة احشاكا : جو داد آن ستور را . احشام ( ahc m ) ع . ج حشم ( hacam ) . و احشام الرجل : حشم مرد . احشام ( ahc m ) ج ا . پ - مأخوذ از تازى - نوكران و خدمتگاران و چاكران و متابعان و پيروان . احشام ( ehc m ) م . ع . احشمه احشاما : تشوير داد او را و خجل و شرمگين كرد . و شنوانيد آنچه را كه مكروه داشت . و بخشم آورد او را . احشان ( ehc n ) م . ع . احشن السقاء احشانا : بيشتر كرد شير در خيّك تا بوى گرفت و چسبيد چرك چربش شير در آن . احص ( ahass ) ص . ع . روزى كه در آن آفتاب روشن و هوا صاف باشد . و شمشير بىجوهر . و بد يمن . احص ( ahass ) ص . ع . رجل احص : مرد موى رفته از سر . و طائر احص الجناح : مرغى كه پرهاى بازوى وى رفته باشد . احصا ( ehs ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شمار و تعداد . و قوت . و قدرت و توانائى . و حد احصا : اندازه . و فوق طاقت و توانائى و لا احصا ص . : ناگفتنى و غير ممكن التلفظ .